Electric Hurricanes   

Surprise: During the record-setting hurricane season of 2005 three of the most powerful storms--Rita, Katrina, and Emily--did have lightning, lots of it. And researchers would like to know why.

Richard Blakeslee of the Global Hydrology and Climate Center (GHCC) in Huntsville, Alabama, was one of a team of scientists who explored Hurricane Emily using NASA's ER-2 aircraft, a research version of the famous U-2 spy plane. Flying high above the storm, they noted frequent lightning in the cylindrical wall of clouds surrounding the hurricane's eye. Both cloud-to-cloud and cloud-to-ground lightning were present, "a few flashes per minute," says Blakeslee.

Above: The eye of Hurricane Emily photographed from the International Space Station. [More]

"Generally there's not a lot of lightning in the eye-wall region," he says. "So when people see lightning there, they perk up -- they say, okay, something's happening."

Sign up for EXPRESS SCIENCE NEWS delivery

Indeed, the electric fields above Emily were among the strongest ever measured by the aircraft’s sensors over any storm. "We observed steady fields in excess of 8 kilovolts per meter," says Blakeslee. "That is huge--comparable to the strongest fields we would expect to find over a large land-based 'mesoscale' thunderstorm."

The flight over Emily was part of a 30-day science data-gathering campaign in July 2005 organized and sponsored by NASA headquarters to improve scientists' understanding of hurricanes. Blakeslee and others from NASA, NOAA and 10 U.S. universities traveled to Costa Rica for the campaign, which is called "Tropical Cloud Systems and Processes." From the international airport near San Jose, the capital of Costa Rica, they could fly the ER-2 to storms in both the Caribbean and the eastern Pacific Ocean. They combined ER-2 data with data from satellites and ground-based sensors to get a comprehensive view of each storm.

Rita and Katrina were not part of the campaign. Lightning in those storms was detected by means of long-distance sensors on the ground, not the ER-2, so less is known about their electric fields.

Above: The ER-2 en route to a hurricane. [More]

Nevertheless, it is possible to note some similarities: (1) all three storms were powerful: Emily was a Category 4 storm, Rita and Katrina were Category 5; (2) all three were over water when their lightning was detected; and (3) in each case, the lightning was located around the eye-wall.

What does it all mean? The answer could teach scientists something new about the inner workings of hurricanes.

Actually, says Blakeslee, the reason most hurricanes don't have lightning is understood. "They're missing a key ingredient: vertical winds."

Within thunderclouds, vertical winds cause ice crystals and water droplets (called "hydrometeors") to bump together. This "rubbing" causes the hydrometeors to become charged. Think of rubbing your socked feet across wool carpet--zap! It's the same principle. For reasons not fully understood, positive electric charge accumulates on smaller particles while negative charge clings to the larger ones. Winds and gravity separate the charged hydrometeors, producing an enormous electric field within the storm. This is the source of lightning.

A hurricane's winds are mostly horizontal, not vertical. So the vertical churning that leads to lightning doesn't normally happen.

Above: An infrared GOES 11 satellite image of Hurricane Emily. Yellow + and - symbols mark lightning bolts detected by the North American Lightning Detection Network. The green line traces the path of the ER-2. Click to view electric fields measured by the aircraft during the flight.

Lightning has been seen in hurricanes before. During a field campaign in 1998 called CAMEX-3, scientists detected lightning in the eye of hurricane Georges as it plowed over the Caribbean island of Hispaniola. The lightning probably was due to air forced upward -- called "orographic forcing" -- when the hurricane hit the mountains.

"Hurricanes are most likely to produce lightning when they're making landfall," says Blakeslee. But there were no mountains beneath the "electric hurricanes" of 2005—only flat water.

It's tempting to think that, because Emily, Rita and Katrina were all exceptionally powerful, their sheer violence somehow explains their lightning. But Blakeslee says that this explanation is too simple. "Other storms have been equally intense and did not produce much lightning," he says. "There must be something else at work."

It's too soon to say for certain what that missing factor is. Scientists will need months to digest reams of data gathered in this year's campaign before they can hope to have an answer.

Says Blakeslee, "We still have a lot to learn about hurricanes."

SEND THIS STORY TO A FRIEND

دهان دیو

بادهای ستاره ای نیرومند خوشه ستارگان جوان، پرجرم و نا آرام در دل سحابی N44 (در ابر بزرگ ماژلان در فاصله بیش از 150،000 سال نوری از ما) احتمالا سبب رانده شدن گازها به اطراف و ایجاد دهان دیو مانند عظیمی در میان سحابی شده است (به ابعاد 325 * 250 سال نوری) که نمونه مشابه این پدیده را در ابعاد کوچک تر می توان سحابی روزت در تکشاخ دانست. این تصویر اعجاب آور با تلسکوپ 8 متری دوپیکر (جمینی) جنوبی در شیلی گرفته شده است.

عکس از

ملاقات ماه و مريخ

ماه در گردش ماهانه خود در مسیر منطقه البروج تقریبا در هر دو ۲ از مرز یک صورت فلکی منطقه البروج (یکی از برجهای فلکی) به صورت فلکی دیگر میرود. در این مسیر همواره اوقاتی پیش می آید که ماه از کنار سیارات که آنها نیز در محدوده منطقه البروج اند می گذرد. گاهی که فاصله ماه از سیارات درخشان آسمان فقط به چند درجه می رسد مقارنه دل انگیزی پدید می آید (به طور قراردادی نزدیکی کمتر از ۴ درجه ماه با سیاره یا ستاره ای درخشان را مقارنه ماه با آن جرم سماوی می دانیم). اما در شب هجدهم دی مقارنه بسیار نزدیکی رخ می دهد که حتی از درون دوربین های دوچشمی یا تلسکوپی با میدان دید باز ماه با صدها دهانه ریز و درشت و عوارضی با شکوه همراه با قرص بسیار کوچک مریخ (به دلیل فاصله بسیار بیشتر آن) در یک میدان دید قابل مشاهده هستند.

ميتوانيد در لحظات اوج مقارنه يعني دقايقي بعد از نيمه شب (یعنی نخستین دقایق بامداد ۱۹ دی) به افق غربي نگاه كنيد و ماه ۵/۹ روزه ذيحجه را به راحتي پيدا كنيد. متوجه جرم سرخ رنگ و پر نور آسمان يعني مريخ در فاصله ۱ درجه ای ماه مي شويد.

موقعيت اين مقارنه نماي زيبايي را براي علاقه مندان به آسمان فراهم آورده ، خوشه پروين جرم آشناي آسمان در فاصله ۱۶ درجه بالاي ماه نظاره گر اين مقارنه زيباست و شكارچي آسمان زمستان – صورت فلكي جبار – كمان خود را به سمت ماه و مريخ نشانه رفته است!

فاصله كم اين دو جرم در مقارنه دوشنبه منظره زيبايي براي عكاسان آسمان است تا به خصوص در نماهایی نزدیک تلسکوپی آن دو همراه با هم تصویر بکشند. در هنگام مقارنه قدر ماه که کمی از تربیع اول آن گذشته ۱۲.۴- و قدر مريخ که در آبان امسال به مقابله با زمین واوج درخشش خود رسیده بود حدود ۰.۴- است.

این مقارنه یکی از بهترین مقارنه های ماه و مریخ تا حدود یک سال آینده است. تا آن زمان بارها ماه و مریخ به ملاقات هم می آیند، مانند ۱۷ بهمن که ماه تربیع به ۵/۱ درجه ای مریخ می رسد و ۱۵ اسفند یک شب پس از اختفای کم نظیر ستارگاه پروین در پشت هلال پهن ماه ملاقات دور ماه و مریخ رخ می دهد. شامگاه هفتم تیر سال بعد مقارنه ماه مریخ و زحل و در ۵ مرداد ۱۳۸۵ بلافاصله پس از غروب در حالی مقارنه بسیار نزدیک هلال ماه و مریخ کم فروغ دیده می شود که کشورهای غربی تر می توانند اختفای کم نظیر مریخ در پشت ماه را ببینند.

 

منظره افق غربی در نیمه شب دوشنبه 18 دی و نخستین دقایق بامداد 19 دی. نزدیکی ماه و مریخ از نخستین ساعات شب 18 دی پیداست اما به مرور با نزدیک شده به نیمه شب و در حالی که ارتفاع ماه و مریخ به افق غرب می رسند آن دو به هم  نزدیکتر می گردند.

استار داست به خانه باز مي گردد

هفتم فوریه سال ۱۹۹۹ فضاپیمای غبار روب استار داست (Stardustغبار ستاره) در حالی راهی فضا شد که دانشمندان این ماموریت به هفت سال بعد می اندیشیدند، یعنی زمانی که کپسول حاوی ذرات یک دنباله دار برای نخستین بار در تاریخ کاوشهای فضایی به زمین باز گردانده می شد. هدف ماموریت استار داست ملاقات با دنباله دار ویلت-۲ بود. فضاپیما در دوم ژانویه سال ۲۰۰۴ به دنباله دار رسید و به کمک ابزار

آزمايش موفق انجام شده از فرود نمونه مشابه کپسول در بيابانهاي يوتا.

غبار روب خود هزاران  ذره گیسوی دنبا له دار را با ماده مخصوصی به نام ایروژل به دام انداخت. سپس در برگیرنده ذرات درون کپسول برگشت به زمین قرار گرفت تا فضاپیما آن را به فراز زمین برساند و در جو رها کند.
اکنون توجه جامعه علمی در سراسر جهان به این ماموریت به ظاهر کوچک و کم سرو صدا جلب شده است، ماموریتی که در صورت موفقیت فرود کپسول ذرات دانش ما ار از چگونگي پیدایش منظومه شمسی متحول خواهد کرد زیرا دنباله دارها، این کوه های یخ سرگردان در فضا، از نخستین اجرام شکل گرفته در منظومه شمسی اند و آنالیز ذرات سازنده آنها از نخستین روزهای پیدایش خورشيد و سياراتش با ما سخن می گویند.
نیمروز بیست و پنجم دی به وقت ایران فضاپیمای استار داست در کپسول حاوی ذرات را بر فراز زمین رها می کند تا کپسول با سرعت خیره کننده ۴۶۰۰۰ کیلومتر برساعت وارد شود (رکورد بیشترین سرعت ورود به جو زمین). با کاسته شدن ارتفاع کپسول چتر فرود آن باز می شود تا از سرعت آن کم شود و سر انجام به آرامی در  بیابانهای اطراف دریاچه بزرک نمک در ایالات متحده(Great Salt Lake Cityاطراف شهر) در گرگ و ميش سپيده دم (به وقت محلي) فرود آید.

 

 

Happy new year

برنامه رصد کسوف استثنایی فروردین 85

 

 

یکی از پر شکوه ترین وقایع طبیعی درپیش است و به زودی سایه ماه برروی زمین خواهد افتاد و یکی از طولانی ترین اقامتهای خود برروی سیراه ما را به نمایش خواهد گذاشت .

فروردین 85 برای آنهایی که فرصت می کنند خود را به نوار سایه برسانند بیش از 3 و نیم دقیقه گرفت کامل را شاهد خواهند بود و این فرصتی استثنایی برای ایرانیان است که تا سالها گرفت کامل را در سرزمینهای همجوار خود تجربه نخواهند کرد

شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران و گروه مسافرتی مسافران آفتاب به همین منظور برپنامه ویژه ای را برالی علاقمندان تدارک دیده است.

در این برنامه 8 روزه که به طور زمینی و به مقصد آنتالیا در ترکیه صورت خواهد گرفت  حاضران علاوه بر رصد گرفت خورشید در کنار کارشناسان شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران فرصتی مناسب برای سپری کردن تعطیلاتا خواهند داشت. بازدید از رصدخانه ملی ترکیه در آنتالیا، بازدید از یکی از بزرگترین مجموعه کارخانه های تولید چرم جهان و زیارت مقبره شاعر بزرگ ایرانی ، حضرت مولانا جلال الدین بلخی تنها بخشهایی از این گشت فرهنگی علمی خواهد بود که در کنار برنامه های علمیو تفریحی دیگر برای تعطیلات نوروزی امسال تدارک دیده شده است.

هزینه این تور  ،شامل بازدید ها ، اقامت در هتل چهار ستاره و صبحانه ، نهار و شام 320 هزار تومان است .

با توجه به استقبال گسترده ای که از برگزاری این تور صورت گرفته علاقمندان تا پایان هفته آتی فرصت خواهند داشت برای پیش ثبت نام قطعی به دفتر انجمن نجوم ایران مراجعه کنند . برای این مرحله از ثبت نام علاقمندان باید مبلغ 100 هزار تومان پرداخت نمایند . فرصت فوق الذکر تنها به شرط عدم تکمیل ظرفیت معتبر خواهد بود.

علاقمندان می توانند برای کسب اطلاعات بیشتر با دفتر انجمن نجوم ایران88989550  (021)  تماس حاصل نمایند

باشگاه نجوم آذر ماه تهران

روابط عمومي باشگاه نجوم تهران ريز برنامه باشگاه آذر ماه را که چهارشنبه ۳۰ آذر در آمفي تياتر مرکزي دانشگاه اميز کبير برگزار خواهد شد را اعلام نمود

 

 

 

ريز برنامه باشگاه نجوم_آذر 1384  [*] _ آمفی تئاتر مرکزی دانشگاه اميرکبير
شروع	16:00
اخبار نجومی و آسمان صاف	16:05
بخش رصدی	16:25
سخنرانی اصلی (1)	17:05
سخنرانی ويژه (2)	17:05
معرفی و تقدیر از عکسهای برگزیده مسابقه عکاسیِ باشگاه نجوم تهران	17:30
آنتراکت	17:40
کارگاه (3)	18:00
پخش اسلايدهای نجومی (4)	18:45
پايان	19:15

 

 

1-    بابک امین تفرشی: شب یلدای ایرانی از دیدگاه نجومی

2-    علیرضا وفا: مأموریت گرانش کاو B _ Gravity Probe B Mission

3-    انتخاب دوربین دوچشمی مناسب با کاربری نجومی در ایران ، بابک کوکرم و حمیدرضا پیرایش

4-    اسلایدهای نجومی شهریار داوودیان از اجرام اعماق آسمان شب

 

معماي تابش ستاره هاي نوتروني!

اخترشناسان به رفتار عجيب و بيگانه ي ستارگان نوتروني عادت كرده اند ، اما آنان در رويايشان نيز كشف اخير در مورد اين گونه از ستارگان را پيش بيني نمي كردند.در مقاله اي در مجله ي طبيعت (Nature) ، يك گروه بين المللي از محققان اعلام كرده اند كه اين باقي مانده هاي ستاره اي گه گاه امواج راديويي بسيار قوي تابش مي كنند.اين تابش ها تنها كسري از ثانبه طول مي كشند.اين نوع تابش از قوي ترين منابع امواج راديويي در آسمان محسوب مي شود، حتي قوي تر از خورشيد

سهند پيرباديان

تصور يك تصويرگر از يك ستاره ي نوتروني . اين اجرام هسته هاي ستارگان مرده اند كه به عنوان ابر نواختر منفجر شده اند.جرم آنها به اندازه ي خورشيد و اندازه ي آنها در حدود ۲۰ كيلومتر (با چگالي فوق العاده بالا) است.ميدان مغناطيسي بسيار قوي (به رنگ آبي) در اطراف اين ستارگان وجود دارد.رصدهاي اخير نشان داده اند كه تعداد زيادي از ستارگان نوتروني به دلايلي كه هنوز نامعلوم است ، تابش هاي انفجاري راديويي از خود منتشر مي كنند.

ستارگان نوتروني ، نوعي از ستارگان هستند كه از باقي مانده ي انفجار ستارگان بسيار پرجرم،انفجارهاي ابر نواختري، به وجود مي آيند.ساختار مولكولي اين نوع ستاره ها با مواد عادي متفاوت است.به دليل فشار بسيار زياد درون ستاره تمام ذرات آن به نوترون تبديل مي شوند.به همين دليل به آن “ستاره ي نوتروني” مي گويند.ستارگان نوتروني به دليل داشتن ميدان مغناطيسي بسيار شديد ( كه بر اثر چگالي بسيار زياد ماده ايجاد شده) و همچنين دوران نسبتا سريع به دور خود ، امواج الكترومغناطيسي در طول موج راديويي از خود تابش مي كنند.اما در موارد تازه كشف شده ، اين تابش ها آنقدر شديد و در چنان زمان كوتاهي صورت مي گيرند كه به آنها لفظ “تابش انفجاري” را نسبت داده اند.
كشف اخير ، دانشمندان را بر آن داشته است تا دليل وجود اين تابش هاي شديد راديويي و از آن مهم تر ، مكان ستاره هاي نشر كننده ي آنها را در سير تكاملي ستاره نوتروني مشخص كنند. رابرت دانكن از دانشگاه تگزاس در آستن ، يكي از نظريه پردازان اصلي ستارگان نوتروني مي گويد : ‌“در حال حاضر جواب ها كاملا نامعلوم است.”
اين ستارگان نوتروني كه امواج راديويي را به صورت انفجاري تابش مي كنند ، توسط گروهي بين المللي به سرپرستي مورا مك لاگلن از دانشگاه منچستر كشف شده اند.اين گروه به بررسي اطلاعات بدست آمده از سال ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۲ ، توسط تلسكوپ راديويي ۶۴ متري پاركز در استراليا پرداخته و به دنبال تپ اختر ها و ستارگان نوتروني بوده اند كه در هنگام دوران به صورت تناوبي امواج راديويي كاملا عادي از خود منتشر مي سازند.علاوه بر تپ اختر هاي كشف شده ، كامپيوتر اين گروه ، ۱۱ منبع تابش انفجاري راديويي را كه در نزديكي صفحه ي كهكشان قرار داشته اند كشف كرده است.اين گروه سه سال بعد را ، به اندازه گيري مختصات سماوي ، اندازه گيري خواص اين ستارگان و تاييد اين كشف پرداخته اند.اين اجرام به طور ميانگين در طول يك روز ، تنها ۰.۱ تا ۱ ثانيه قابل مشاهده هستند (در طول موج راديويي) و به همين دليل در گذشته مشاهده نشده بودند. اين تابش ها ي انفجاري بين ۲ تا ۳۰۰ ميلي ثانيه (يك هزارم ثانيه) طول مي كشند ، و فاصله ي بين اين تابش ها ۴ دقيقه تا ۳ ساعت است.مايكل كرامر ، يكي از اعضاي تيم تحقيقاتي مي گويد:“شما بايد خيلي خوش شانس باشيد تا بتوانيد يكي از اين تابش ها را ببينيد.” اين گروه براي ۱۰مورد از ۱۱ منبع ، دوره تناوبي بين ۰.۴ تا ۷ ثانيه يافته اند ، به همين خاطر به نظر مي رسد ( اما ثابت نشده است) كه اين انفجارهاي راديويي به خاطر دوران ستارگان نوتروني باشد. مك لاگلن كه تيم او اين اجرام را( Rotating Radio Transient )RRAT نام گذاري كرده اند ، مي گويد :“تا آنجا كه ما مي دانيم هيچ جسم ديگري وجود ندارد كه بتواند با اين سرعت دوران كرده و در عين حال چنين انرژي تابشي را توليد كند.” در هنگام وقوع اين تابش هاي انفجاري ، RRAT ها ، بعد از تپنده ي سحابي خرچنگ و تپنده ي ديگري به نام B۱۹۳۷+۲۱ ، روشن ترين منابع راديويي هستند كه تا به حال ديده شده اند.
با توجه به كوتاه بودن آن ، اين منابع احتمالا امواج راديويي را در پرتوهاي باريك و از مناطق كوچكي از سطح و يا مغناطكره (مگنتوسفر) يك ستاره نوتروني تابش مي كنند.ولي دليل دقيق اين انفجار ها هنوز نامعلوم است.
با توجه به طبيعت كوتاه مدت آنها ، مطالعه ي RRAT ها بسيار دشوار است. اين به آن معناست كه اخترشناسان بايد در حدس و گمان پيش بروند تا در آينده به اطلاعات بيشتري دست پيدا كنند.يكي از RRAT ها خصوصيات دوراني دارد كه بسيار شبيه به ستارگان نوتروني بسيار مغناطيسه (مگنتارها) است.مشاهدات نشان مي دهند كه حداقل تعدادي از RRAT هاي بسيار مغناطيسي وجود دارند كه سن آنها به ده ها هزار سال مي رسد.ولي در يك RRAT ي ديگر خصوصيات دوراني متفاوتي مشاهده شده است كه به نظر مي رسد مانند تپنده هاي عادي ميان سال باشد. مك لاگلن مي گويد:“به نظر مي رسد كه RRAT ها خصوصيات بسيار گوناگوني دارند.اين بسيار جالب است چون نشان مي دهد كه هر ستاره ي نوتروني مي تواند رفتار بسيار عجيب و متفاوتي از خود بروز داده و همچنين موارد بسيار بيشتري از اين اجرام بايد وجود داشته باشند.”
با دانستن محدوده ي پوشش آسمان و حساسيت اطلاعات تلسكوپ پاركز و همچنين طبيعت زودگذر اين منابع راديويي ، مك لاگلن و همكارانش وجود ۴۰۰.۰۰۰ RRAT را در كهكشان راه شيري تخمين مي زنند كه اين تعداد ۴ برابر تعداد كل تپنده هاي راديويي شناخته شده است.وجود تعداد زياد RRAT ها مي تواند اين معماي قديمي را حل كند كه چرا تعداد نسبتا كمي از ابرنواختر ها باقي مانده اي به شكل ستاره ي نوتروني به جاي مي گذارند.ستارگان نوتروني در انفجار ها به وجود مي آيند ولي مانند سحابي خرچنگ ، به عنوان مثال ، بيش از نيمي از باقي مانده هاي ابرنواختري ، تپنده ي رصد شده ندارند.
ديويد هلفند ، رصدگر ستاره ي نوتروني از دانشگاه كلمبيا مي گويد :“به نظر من ما مي توانيم تصور كنيم كه اكثر ستارگان نوتروني در شرايط كاملا متفاوتي از تپنده ي خرچنگ متولد شده اند و اين اجرام هستند كه نسل قبلي RRAT ها را تشكيل مي دادند.” در چند دهه ي آينده اختر شناسان با ساخته شدن راديو تلسكوپ هاي بسيار بزرگ ، اطلاعات بيشتري در مورد RRAT ها بدست خواهند آورد. مك لاگلن مي گويد:“ ما انتظار داريم تا SKA (تلسكوپ يك كيلومتر مربعي) ، ۴۰.۰۰۰ مورد ديگر از اين اجرام را كشف كند. اين راديو تلسكوپ هاي بسيار بزرگ بايد فهم ما را از زمينه ي راديويي آسمان به كلي تغيير دهند.” علاوه بر كشف تعداد زيادي RRAT ، اين تلسكوپ ها ، به احتمال زياد رده ي جديدي از اجرام تابش كننده ي امواج راديويي كشف خواهند كرد.جوزف لازيو (از آزمايشگاه تحقيقات نيرو دريايي آمريكا) كه يك منبع تابش راديويي را در نزديكي مركز كهكشان در اوايل سال ۲۰۰۵ كشف كرده است ، مي گويد :“مي توان به جرات اذعان كرد كه آسمان راديويي ما هنوز ناشناخته است.”

10 سالگی سوهو

سوهو در يازدهم آذر 1374 برای یک مأموريت دو ساله پرتاب شد. اکنون پس از ده سال هنوز سوهو بهترین تصاوير را از خورشيد می گيرد. سوهو (SOHO) ماهواره ای است که در يکی از نقاط لاگرانژی زمين و خورشيد جای گرفته است و مدام خورشيد را زير نظر دارد، تصاوير زنده سوهو از ستاره منظومه شمسی روی اينترنت در دسترس همه قرار می گيرد. تا کنون 140 رساله دکتری درباره اکتشاف های اين ماهوراه نوشته شده است.

عکس از ماهواره سوهو

عکس منتخب هفته 39 سال 1384

بیست و دوم آذر يک شب استثنايی

در حالی که قرص درخشان ماه در شب 22 و بامداد 23 آذر از مقابل ستارگان خوشه پروین می گذرد، یکی از بهترین بارشهای شهاب سالانه به اوج خود می رسد.

تحریریه سایت نجوم

هر سال نزدیک به بیست و سوم آذر بارش شهاب

نمای اختفای ماه و پروین در هنگام آغاز اختفا

جوزایی به بیشترین فعالیت خود می رسد. بارش جوزایی همراه با بارش برساوشی (۲۲ مرداد) و بارش ربعی (۱۴ دی) در جمع بهترین بارشهای سالانه است (بدون احتساب شهاب باران های نادر بارش اسدی در برخی سال ها).

برای تماشای شهایهای بارش جوزایی بهترین زمان بامداد ۲۳ آذر است. وقتی حدود ساعت ۴ صبح ماه درخشان به افق غربی نزدیک می شود آسمان کم کم تاریک تر و پرستاره تر می شود، پیش از آنکه با نور سپیده دم روشن گردد.

 از سوی دیگر بارش جوزایی در حدود ساعت ۵:۳۰ به وقت ایران به اوج می رسد، یعنی در غیاب ماه و اندکی پیش از روشنایی آسمان. کانون بارش در دو درجه ای شمال شرقی آلفا-جوزا (کاستور) قرار دارد. بیشترین میزان شهابها ممکن است در شعاع ۳۰ تا ۵۰ درجه اس کانون دیده شوند، یعنی در صور فلکی ای مانند جبار، کلب اکبر، ارابه ران، اسد و دب اکبر.

اما در این شب رصدی، آسمان در ساعات پیش از غروب ماه نیز دیدنی است.  

در اختفایی نادر قرص ماه از مقابل برخی ستارگان خوشه پروین، بارزترین خوشه ستاره ای آسمان، عبور می کند.

حدود ساعت ۲۳:۳۵ بیست و دوم آذر نخستین اختفا با ستاره ۲۳-ثور (یکی از هفت ستاره درخشان تر پروین) رخ می دهد و پس از چندین اختفای دیگر سرانجام در ساعت ۱:۳۶ بامداد ۲۳ آذر ستاره راس درخشان پروین پروین، یعنی ۲۲-ثور، پنهان می شود.

 برای دیدن این پدیده بهتر است از ابزار رصدی مانند دوربین دوچشمی یا تلسکوپ استفاده کنید. گرچه ستاره های درخشان پروین را می توان با چشم غیر مسلح به خوبی دید، به دلیل حضور ماه با ۹۶ درصد سطح درخشان در کنار پروین مانع مشاهده آسان آنها می شود.

 

نمای افق غربی آسمان در ۵:۳۰ بامداد چهارشنبه ۲۳ آذر به هنگام اوج بارش جوزایی.

تغييرات در ستی در خانه

کابران و علاقه مندان طرح جستجوی هوش فرا زمینی از خانه (SETI@Home) به زودی در قالب طرح جدیدی می توانند وقت رایانه های شخصی خود را در اختیار پردازش داده های چندین پروژه علمی قرار دهند.

سهند پيرباديان

جستجوی حيات فرا زميني در خانه (Search for Extraterrestrial Intelligence At Home: SETI@Home) يك پروژه علمي است با هدف يافتن هوش فرا زميني. هزاران هزار فرد علاقه مند در سراسر جهان با در اختیار گذاشتن وقت خالی رایانه های خود به منظور پردازش داده های ستی در این طرح همکاری می کنند. نرم افزار پردازنده یک اسکرین سیور است که در اوقات فراغت رایانه شما فعال می شود. بسته های اطلاعاتی که از تلسکوپ رادیویی دریافت شده به رایانه های شخصی از طریق اینترنت ارسال می شود و وقتی هر کدام به طور کامل پردازش شد دوباره با اتصال به اینترنت به مرکز ستی فرستاده می شود.
در واقع طرح ستی در بخش های مختلف و بررسی طول موجهای مختلف رسیده از فضا انجام می شود و

قسمتي از اين پروژه Radio SETI(ستی رادیویی) نام دارد كه از تلسكوپ هاي راديويي براي گوش دادن به امواج راديويي با پهناي باند كم كه از فضا گرفته شده اند، استفاده مي كند .اين امواج به طور طبيعي ساطع نمي شوند، در نتيجه دريافت آنها مي تواند مدركي براي اثبات حيات فرا زميني باشد. حیات فرازمینی که شاید در صدها سال نوری دورتر از ما در سیاره ای خوش اقلیم به دور خورشیدی دیگر در گردش باشد. امواج گرفته شده با تلسكوپ رادیویی در مرحله اول پر از نويز است (نویزهایی كه از منابع سماوي و سيستم هاي الكترونيكي گيرنده ايجاد مي شود و همچنين امواج توليد شده در تمدن بشری مانند امواج تلويزيون ،رادار ها و ماهواره ها). در طرح پيشرفته ستی رادیویی به تجزيه و تحليل اطلاعات به صورت ديجيتالي پرداخته می شود. قدرت محاسبه بيشتر ،جستجو هايي در محدوده فركانس وسيع تر با حساسيت بهتر را ممكن مي سازد .در نتيجه، Radio SETI به قدرت محاسبه فوق العاده بالا نياز دارد .
در پروژه هاي قبلي از ابر رايانه ها ،كه در محل تلسكوپ ها قرارداشتند، براي انجام تجزيه و تحليل اطلاعات استفاده مي شد. در سال۱۳۷۴ /۱۹۹۵ ديويد جداي پيشنهاد كرد تا از يك ابر رايانه مجازي (چندين رايانه شخصي كه از طريق اينترنت به هم متصل شده اند) استفاده شود .تحقق اين پيشنهاد پروژه ستی را پايه گذاري كرد .اين پروژه به طور رسمي در ماه مه ۱۹۹۹ (اردیبهشت ۱۳۷۸) آغاز به كار كرد. پس از گذشت ۶ سال از آغاز اين پروژه ،مسئولين پروژه SETI به تازگي تصميم گرفته اند تا تغييراتي در كار خود ايجاد كنند .در حقيقت آنها به اين نتيجه رسيده اند كه به مجموعه اي از پروژه هاي مانند SETI ، به نام BOINC) :Berkeley Open Infrastructure for Network Computing) ملحق شوند .در اين مجموعه چندين پروژه ديگر نيز شركت دارند .در نتيجه "بونیک" به شما اجازه مي دهد تا در چند پروژه همزمان كه به سبك ستی در خانه صورت مي گيرند شركت كنيد و حافظه ، توانايي محاسبه و وقت رايانه خود را به انجام چندين پروژه علمي اختصاص دهيد.

از تفاوت هاي BOINC و نسخه ي قديمي SETI مي توان به موارد زير اشاره كرد :
۱- نسخه اي از طرح ستی كه روي بونیک كار مي كند ، به شما اجازه مي دهد تا بيش از يك نوع برنامه (مربوط به تحليل داده هاي تلسكوپ های رادیویی) را روي رايانه خود اجرا كنيد و برنامه هاي جديد به طور خودكار بر رايانه شما نصب مي شوند. بدين طريق ستی می تواند به چند طريق داده هاي ورودي را پردازش کند و از نتايج آنها براي يافتن هوش فرازميني ، سياهچاله ها و تپ اختر هاي سريع استفاده كند.
۲- رايانه شما مي تواند علاوه بر کمک به طرح ستی ، زمان و حافظه اضافي خود را به انجام پروژه هاي ديگر مانند بررسی تغييرات آب و هوايي ، زيست شناسي مولكولي و فيزيك انرژي بالا اختصاص دهد.
۳- قابليت هاي رايانه شخصي شما كه در دسترس اين پروژه قرار مي گيرد ، قابل كنترل خواهد بود. بدين طريق شما مي توانيد پهناي باند اينترنت ، مقدار حافظه استفاده شده ، و مدت زمان كاركرد رايانه خود را محدود كنيد.
در حال حاضر دو نسخه از طرح ستی در خانه در حال اجرا است : ۱- ستی قديمي (اصلي) ۲- SETI/BOINCستی/بونیک (جديد).اين دو پروژه در عمل ، يك كار علمي را انجام مي دهند. با اين حال ستی/بونیک اجراي بخش هاي جديدي از اين پروژه را بر عهده خواهد داشت. پروژه ي قديمي ستی نهايتا پس از انتقال اعضاي خود به پروژه جديد ستی/بونیک در ۲۴ آذر ۱۳۸۴ (۱۵ دسامبر ۲۰۰۵) به طور كامل بسته می شود و عمليات خود را به پروژه ستی/بونیک محول مي كند. از دلايل اين تغيير مي توان موارد زير را بر شمرد: ۱-پروژه هاي محاسباتي ديگر (مانند ستی قديمي) در مجموعه بونیک شركت دارند ، در نتيجه شما مي توانيد در انجام چند پروژه همزمان همكاري داشته باشيد. ۲-در پروژه ستی/بونیک جديد نسبت به نسخه قديمي پيشرفت هايي وجود خواهد داشت. از جمله اینکه در نسخه جديد امواج با پهناي باند بسيار كم نيز بررسي می شوند. ۳-ساختار اطلاعاتي بونیک نسبت به ستی پيشرفته تر خواهد بود. به عنوان مثال از سرور هاي بيشتري براي ارسال و دريافت اطلاعات به اعضا استفاده خواهد شد و همچنين در صورت لزوم اطلاعات روي رايانه هاي شخصي ذخيره مي شود. در آينده از اين توانايي ها براي جستجوي هوش فرازميني در محدوده وسيع تري از فركانس ها استفاده خواهد شد. ۴-در نسخه جديد به جاي آنكه براي تمام رايانه ها يك نوع اطلاعات فرستاده شود ، با توجه به توانايي رايانه شخصي هر عضو ، اطلاعات ارسال شده متفاوت خواهد بود.
در ۲۴ آذر تمام عمليات مربوط به پروژه ستی در خانه قديمي متوقف مي شود و اطلاعات به دست آمده از اين پروژه در اينترنت در دسترس خواهد بود.
سايت اينترنتي اين پايگاه : www.setiathome.ssl.berkeley.edu

 

Moon Storms 12.07.2005 An old Apollo experiment is telling researchers something new and surprising about the moon. + Play Audio | + Download Audio | + Historia en Español | + Email to a friend | + Join mailing list December 7, 2005: Every lunar morning, when the sun first peeks over the dusty soil of the moon after two weeks of frigid lunar night, a strange storm stirs the surface. The next time you see the moon, trace your finger along the terminator, the dividing line between lunar night and day. That's where the storm is. It's a long and skinny dust storm, stretching all the way from the north pole to the south pole, swirling across the surface, following the terminator as sunrise ceaselessly sweeps around the moon. Never heard of it? Few have. But scientists are increasingly confident that the storm is real. The evidence comes from an old Apollo experiment called LEAM, short for Lunar Ejecta and Meteorites. "Apollo 17 astronauts installed LEAM on the moon in 1972," explains Timothy Stubbs of the Solar System Exploration Division at NASA's Goddard Space Flight Center. "It was designed to look for dust kicked up by small meteoroids hitting the moon's surface." Right: The box in the foreground is the Lunar Ejecta and Meteorites Experiment (LEAM). [More] Billions of years ago, meteoroids hit the moon almost constantly, pulverizing rocks and coating the moon's surface with their dusty debris. Indeed, this is the reason why the moon is so dusty. Today these impacts happen less often, but they still happen. Apollo-era scientists wanted to know, how much dust is ejected by daily impacts? And what are the properties of that dust? LEAM was to answer these questions using three sensors that could record the speed, energy, and direction of tiny particles: one each pointing up, east, and west. LEAM's three-decade-old data are so intriguing, they're now being reexamined by several independent groups of NASA and university scientists. Gary Olhoeft, professor of geophysics at the Colorado School of Mines in Golden, is one of them: Sign up for EXPRESS SCIENCE NEWS delivery "To everyone's surprise," says Olhoeft, "LEAM saw a large number of particles every morning, mostly coming from the east or west--rather than above or below--and mostly slower than speeds expected for lunar ejecta." What could cause this? Stubbs has an idea: "The dayside of the moon is positively charged; the nightside is negatively charged." At the interface between night and day, he explains, "electrostatically charged dust would be pushed across the terminator sideways," by horizontal electric fields. (Learn more: "Moon Fountains." ) Even more surprising, Olhoeft continues, a few hours after every lunar sunrise, the experiment's temperature rocketed so high--near that of boiling water--that "LEAM had to be turned off because it was overheating." Those strange observations could mean that "electrically-charged moondust was sticking to LEAM, darkening its surface so the experiment package absorbed rather than reflected sunlight," speculates Olhoeft. But nobody knows for sure. LEAM operated for a very short time: only 620 hours of data were gathered during the icy lunar night and a mere 150 hours of data from the blazing lunar day before its sensors were turned off and the Apollo program ended. Astronauts may have seen the storms, too. While orbiting the Moon, the crews of Apollo 8, 10, 12, and 17 sketched "bands" or "twilight rays" where sunlight was apparently filtering through dust above the moon's surface. This happened before each lunar sunrise and just after each lunar sunset. NASA's Surveyor spacecraft also photographed twilight "horizon glows," much like what the astronauts saw. Above: Dusty "twilight rays" sketched by Apollo 17 astronauts in 1972. [More] It's even possible that these storms have been spotted from Earth: For centuries, there have been reports of strange glowing lights on the moon, known as "lunar transient phenomena" or LTPs. Some LTPs have been observed as momentary flashes--now generally accepted to be visible evidence of meteoroids impacting the lunar surface. But others have appeared as amorphous reddish or whitish glows or even as dusky hazy regions that change shape or disappear over seconds or minutes. Early explanations, never satisfactory, ranged from volcanic gases to observers' overactive imaginations (including visiting extraterrestrials). Now a new scientific explanation is gaining traction. "It may be that LTPs are caused by sunlight reflecting off rising plumes of electrostatically lofted lunar dust," Olhoeft suggests. All this matters to NASA because, by 2018 or so, astronauts are returning to the Moon. Unlike Apollo astronauts, who never experienced lunar sunrise, the next explorers are going to establish a permanent outpost. They'll be there in the morning when the storm sweeps by. The wall of dust, if it exists, might be diaphanous, invisible, harmless. Or it could be a real problem, clogging spacesuits, coating surfaces and causing hardware to overheat. Which will it be? Says Stubbs, "we've still got a lot to learn about the Moon." SEND THIS STORY TO A FRIEND     Shadows of Venus 11.28.2005 The planet Venus is growing so bright, it's actually casting shadows. + Play Audio | + Download Audio | + Historia en Español | + Email to a friend | + Join mailing list November 28, 2005: It's often said (by astronomers) that Venus is bright enough to cast shadows. So where are they? Few people have ever seen a Venus shadow. But they're there, elusive and delicate—and, if you appreciate rare things, a thrill to witness. Attention, thrill-seekers: Venus is reaching its peak brightness for 2005 and casting its very best shadows right now. Above: Venus at the beach on Nov. 19th. There are no Venus shadows in this particular photo, only reflections. Credit: Pete Lawrence. Amateur astronomer Pete Lawrence of Selsey, UK, photographed the elusive shadow of Venus just two weeks ago. It was a quest that began in the 1960s: "When I was a young boy," recalls Lawrence, "I read a book written by Sir Patrick Moore in which he mentioned the fact that there were only three bodies in the sky capable of casting a shadow on Earth. The sun and moon are pretty obvious, but it was the third that fascinated me -- Venus." Forty years passed. Sign up for EXPRESS SCIENCE NEWS delivery Then, "quite by chance a couple of months ago," he continues, "I found myself in Sir Patrick's home. The conversation turned to things that had never been photographed. He told me that there were few, if any, decent photographs of a shadow caused by the light from Venus. So the challenge was set." On Nov. 18th, Lawrence took his own young boys, Richard (age 14) and Douglas (12), to a beach near their home. "There was no ambient lighting, no moon, no manmade lights, only Venus and the stars. It was the perfect venue to make my attempt." On that night, and again two nights later, they photographed shadows of their camera's tripod, shadows of patterns cut from cardboard, and shadows of the boy's hands—all by the light of Venus. The shadows were very delicate, "the slightest movement destroyed their distinct sharpness. It is difficult," he adds, "for a cold human being to stand still long enough for the amount of time needed to catch the faint Venusian shadow." Difficult, yes, but worth the effort, he says. After all, how many people have seen themselves silhouetted by the light of another planet? If you'd like to try, this is the week. Your attempt must come before Dec. 3rd. After that, the crescent moon will join Venus in the evening sky, and any shadows you see then will be moon shadows. Right: Richard and Douglas Lawrence make hand shadows using the light of Venus. Photo details: 60 sec, ISO 1600. [More] Instructions: Find a dark site (very dark) with clear skies and no manmade lights. Be there at sunset. You'll see Venus glaring in the southern sky: diagram. When the sky fades to black, turn your back on Venus (otherwise it will spoil your night vision). Hold your hand in front of a white screen—e.g., a piece of paper, a portable white board, a white T-shirt stretched over a rock—and let the shadow materialize. Can't see it? Venus shadows are elusive. "Young eyes help," notes Lawrence, whose teenage sons saw the shadows more easily than he did. Shadows or not, before you go home, be sure to look at Venus directly through binoculars or a small telescope. Like the moon, Venus has phases, and this week it is a lovely crescent. Aside: If Venus is at peak brightness, shouldn't it be full? No. Venus is full when it is on the opposite side of the sun, fully illuminated yet far from Earth. Venus is much brighter now, as a crescent, because Earth and Venus are on the same side of the sun. Venus is nearby, big and bright. Look at Venus or look away from it. Either way, it's a great view. SEND THIS STORY TO A FRIEND

تصویر پرتو ایکس از قلب خوشه برساوش جمعه  18 آذر 1384  ، ساعت 7:19:50

بيننده: 35 نفر

تلسكوپ فضايي چاندرا تصويري در پرتو ايكس از قلب خوشه كهكشاني برساوش تهيه كرده است كه اطلاعات تازه اي از كهكشان عظيم مركز اين خوشه آشكار كرده است. خوشه برساوش تشکیل شده از هزار کهکشان،با فاصله 250 میلیون سال نوری از ما ، یکی از اجرام عالم است و خوشه کهکشانی روشنی در پرتو ایکس در خود دارد. در قلب آن کهکشان خواری بزرگ به نام برساوش A و ماهیت آن از گاز و کهکشان است که در آن فرو میریزند،تشکیل شده است. این عکس ژرف توسط تلسکوپ فضایی چاندرا و در پرتو ایکس گرفته شده است.سرتاسر قلب این خوشه کهکشانی اندازه ای حدود 300000 سال نوری دارد.این عکس در پرتو ایکس سبب انتشار اطلاعات قابل توجهی از کهکشان های بزرگ و اطراف داغ خوشه های گازی(30-70 میلیون درجه سانتی گراد)شده است. مرکز روشن در این عکس حکایت از وجود سیاهچاله ای فوق پرجرم در قلب برساوش  A دارد.چگالی کم در این ناحیه باعث بوجود آمدن حباب های سیاه یا عاری از ماده شده است،تولید این فضاها به سبب انفجار و فعالیت مرکز این سیاهچاله است،این فعالیت ها باعث ایجاد امواج قوی-امواج صدادار بر حسب مقیاس کیهانی-،موج دار شدن سرتاسر پرتو ایکس و تولید گازهای داغ شده است.رنگ سبز-آبی در بالای مرکز مصنوعی است وسایه های دور مرکز باقی مانده های کهکشان های کوچکی هستند که فروریخته اند و سبب طغیان برساوش A شده اند. که در تصویر به رنگ سبز-آبی نشان داده شده اند.     منبع خبر : NASA نویسنده : علی ناصری شماره خبر : 10946

حفاظ الکتریکی بر روی ماه جمعه  18 آذر 1384  ، ساعت 7:33:03

بيننده: 40 نفر

ناسا در نظر دارد در آینده ای نزدیک فضانوردان خود را به ماه و پس از آن به مریخ و شاید فراتر از آن بفرستند . اما در این بین یک مشکل بزرگ وجود دارد و آن تابش های الکترو مغناطیس مضرردر خارج از جو زمین است . فضانوردانی با انجام این سفر ها خود را در معرض تشعشعات کیهانی و تابش های مضرر خورشید که عمدتا از ذرات پر سرعت الکترون و پروتون تشکیل شده اند ، قرار می دهند که باعث بروز سرطان و دیگر ناسازگاری ها در بدن آن ها می شود.یکی از ساده ترین راه ها برای مقابله با این مشکل استفاده از بتون می باشد مانند سازه هایی که در اطراف راکتور هسته ای وجود دارد اما ساختن یک فضاپیمای بتونی ایده معقولانه ای نیست همین امر باعث شده تا دانشمندان ناسا تلاش های بسیاری در این ضمینه انجام دهند و مواد گوناگونی را برای مقاومت در برابر این تشعشعات امتحان کنند مانند آلومنیوم، پلاستیک های پیشرفته و هیدروژن مایع که هر کدام دارای نقص هایی بوده و عملا قابل استفاده نمی باشد اما گزینه ای هوشمندانه برای رفع این مشکل وجود دارد :استفاده از یک میدان بزرگ الکترو مغناطیس برای محافظت فضانوردان . می دانیم بار های هم نام یکدیگر را دفع میکنند ، پس می توان فضانوردان را در مکانی مستقر کرد که توسط یک میدان الکترومغناطیس احاطه شده و این میدان الکتریکی هم بار با تشعشعات ساطع شده از محیط باشد.البته بسیاری از کارشناسان در مورد احداث چنین پایگاهی بر روی ماه بدبین اند اما در میان آنها چارلز بولر و جان لین پژوهشگرا ناسا در مرکز فضایی کندی و مسئول تحقیق بر روی این پروژه عقیده دارند این کار قابل اجراست.بولر می گوید:(( استفاده از میدان الکترومغناطیس برای حفاظت از ضانوردان ، ایده ای بود که در دهه 1950 ارائه شد اما طرح های داده شده بسیار ابتدایی و ناشیانه بود ولی طرح های امروز بسیار جامع و عملی است))  طرح ارائه شده توسط بولر و لین شامل چندین گوی بزرگ با پهنای  5 متر است که بر فراز پایگاه استقرار فضانوردان قرار میگیرد .این حفاظ بزرگ قابلیت شارژ بسیار بالایی دارد و می تواند به یک میدان ایستایی الکتریکی 100 مگا ولتی تبدیل شود . هرچند مقدار این ولتاژ بسیار بالاست اما مقدار اندکی از آن جریان پیدا میکند در نتیجه نگهداری از آن نیروی زیادی لازم ندارد. گوی های تشکیل دهنده این حفاظ از نوعی پارچه نازک و قوی ( مانند پوشش ضربه گیر مریخ نورد ها ) به همراه یک پوشش نازک از ماده ای رسانا مانند طلا ساخته می شود . این گوی های پارچه ای دارای قابلیت تا شدن برای آسان کردن حمل و نقل نیز هستند. .هنگامی که این حفاظ در محل خود قرار گرفت ، شارژ الکتریکی شده و گوی های تشکیل دهنده آن ، منبسط می شوند . سپس  حفاظ در بالای پایگاه استقرار فضا نوردان نصب می شود.مطمئنا یک آرایش دقیق از این گوی های بار دار می تواند میزان برخورد تشعشعات خطرناک را با فضانوردان و تجهیزاتشان به حد اقل برساند  .در بعضی جنبه های اضافی این طرح ، یک تور الکتریکی برای امنیت بیشتر در زیر حفاظ  تعبیه شده است.بولر و لین همچنان در حال طرح ریزی بهترین مدل از این حفاظ هستند که قطعا مهمترین قسمت آن نحوه قرار دادن گوی هاست برای پرتو های دو گانه که هم بار مثبت و هم بار منفی دارند . این حفاظ باید طوری عمل کند که پرتو هایی با بار منفی را به بالای پایگاه و پرتو های مثبت را به سوی سطح ماه منحرف کند.بولر و لین یک مدل سه بعدی ساخته اند که بسیار کار آمد است و میتواند به طور دقیق عملی شود . این طرح هرچند مراحل پایانی کار خود را میگذراند اما هنوز مشکلات علمی- مهندسی حل نشده ای دارد ، به عنوان مثال وزش بادهای خورشیدی شامل الکترون و پروتون از میان این حفاظ مشکلات عمده ای را بوجود می آورد .     منبع خبر : NASA نویسنده : علی ناصری  شماره خبر : 10947

سلطان آسمان زمستان

نمی شود يک شب زمستانی تلسکوپ را از جعبه بيرون آورد و به سراغ سحابی جبار نرفت. سحابی بزرگ جبار (M 42، پايين) معروف ترين سحابی نشری آسمان است. خود سحابی جبار متعلق به سحابی بارها گسترده تری است که در آسمان زمين وسعتی به اندازه تمامی صورت فلکی جبار را گرفته است. درست در ميان سحابی خوشه ای از ستاره های داغ و جوان قرار دارد که به خوشه ذوزنقه معروف است، در اين تصوير به دليل نوردهی زياد خوشه ذوزنقه پيدا نيست، اما ساختارهای شگفت آور سحابی به خوبی نمايان اند. بسياری از اين ساختارها را می توان زير آسمانی تاريک و پاک با بزرگنمايی های کم (و استفاده از تلسکوپ هايی با نسبت کانونی پايين) ديد. اين تصوير زيبا ترکيبی از چهار عکس با نوردهی های مختلف است که با استفاده از دوربين ديجيتال Canon EOS 20D که پشت تلسکوپ 12 سانتيمتری شکستی سوار شده گرفته شده است.

عکس از اميرحسين ابولفتح

 

تار و پود سحابی خرچنگ

به کمک تلسکوپ فضایی هابل و تلسکوپهای بزرگ VLT در شیلی اخترشناسان دقیق ترین تصویر گرفته شده را از سحابی شگفت انگیز خرچنگ تهیه کرده اند.

بابک امین تفرشی

یک هزار سال پیش منجمان آسیای شرقی در چین و ژاپن تا رصدگران سرخپوست آمریکای شمالی ستاره بسیار درخشانی را در آسمان دیدند و ثبت کردند که پیش از آن هرگز پدیدار نشده بود. ستاره نو در شب

های نخست چندین بار پرنورتر از سیاره زهره می درخشید.
در سال ۱۰۵۴ میلادی نور انفجار ابر نواختری پایان عمر ستاره ای پر جرم در صورت فلکی ثور به زمین رسید. درخشش ابر نواختر دیری نپایید و ستاره خیره کننده پس از مدتی از نظرها پنهان شد. اما لایه های گاز بیرونی ستاره با انتشار در فضا سحابی زیبایی را در اطراف هسته رمبیده ستاره ایجاد کردند. اکنون این گازهای در حال گریز در فضا را با نام سحابی خرچنگ یا M۱ (نخستین جرم فهرست مسیه) می شناسیم. نام خاص خود را به دلیل رشته های متعدد گاز در لبه های در حال گسترش سحابی گرفته است که به مانند دستان و پاهای خر چنگ در اطراف لاک بیضی مانند آن دیده می شود.
تازه ترین شاهکار منتشر شده تلسکوپ فضایی هابل تصویری اعجاب انگیز از سحابی خرچنگ است. این تصویر حاصل ۲۴ تصویر گرفته شده با هابل از بخشهای مختلف سحابی (در اواخر سال ۱۹۹۹ و اوایل سال ۲۰۰۰ میلادی) است که پس از مدتها پردازش و ترکیب موزاییکی سرانجام با تصاویر گرفته شده با تلسکوپهای ۸ متری VLT در شیلی ترکیب شده و دقیق ترین نمای گرفته شده از سحابی خرچنگ به دست آمده است. تصاویر هابل با دوربین میدان دید باز و سیاره ای شماره ۲ (دوربین WFPC۲) این تلسکوپ فضایی گرفته شده است و تصویر نهایی بزرگترین تصویری است که تا کنون از این دوربین هابل منتشر شده است.
سحابی خرچنگ در فاصله ۶۵۰۰ سال نوری از زمین است و از قدر مجموع ۸ به دور از نور شهرهای بزرگ با تلسکوپهای آماتوری نیز دیده می شود. پهنای واقعی سحابی ۱۱*۵ سال نوری است و گازها با سرعت بیش از ۱۰۰۰ کیلومتر بر ثانیه در حال گسترش در فضا هستند. برخی رنگها در این تصویر نمایانگر حضور عناصر خاصی در آن ناحیه استو از جمله اکسيژن (آبی  و سرخ در لبه هاي بيروني)، و گوگرد یونیده (سبز). البته بیشتر گاز رها شده هیدروژن است اما عناصر سنگین تولید شده در کوره مرکزی ستاره پرجرم در طول زندگی آن به همراه این لایه ها در فضا منتشر شده است. آبي يکدست نواحي دروني حاصل تابش الکترونهايي است که با سرعتي نزديک به سرعت نور از هسته رمبيده و  بسيار چگال و مغناطيسي مرکز ستاره مرده در دل سحابي ژرتاب شده اند. در واقع در مرکز سحابی ستاره اي نوترونی است که در این تصویر هابل فقط نشانی از دو فوران جت مانند آن و گاز اطراف آن دیده می شود. این ستاره نوترونی تپ اختری است که در هر ثانیه ۳۰ بار به دور خود می گردد. برای دریافت تصویر اصلی و تصاویر مرتبط هابل از سحابی خرچنگ به وب سایت عمومی تلسکوپ فضایی هابل به نشانی http://hubblesite.org مراجعه کنید.

 

 

زهره، الهه زیبایی برفراز افق غربی

زهره ،الهه زیبایی، کوله بار خود را برای سفر به آسمان صبحگاهی آماده می کند. اما در این روزهای آخر پیش از مقارنه با خورشید، درخشش خیره کننده آن و هلال باریک سیاره بسیار دیدنی است.

علی کوهپایی

 

 

 

آسمان کم کم تاریک می شود. در روز های سرد زمستان پس از غروب خورشید رنگ های سرخ  و دل انگیز افق ظاهر می گردند و سپس بر فراز آن ها درخششی خیره کنند لحظه ای صبر را از رصدگر می طلبد. زهره از اوایل سال ۱۳۸۴ به میهمانی آسمان شامگاهی آمده است و اکنون روزهای پایانی میهمانی خود در آسمان شامگاهی را سپری می کند. اما پیش از آنکه آسمان شامگاهی را ترک کند و وارد آسمان صبحگاهی شود، ارمغانی را برای علاقه مندان به آسمان عرضه می کند.

 

 زهره دومین سیاره منظومه شمسی از نظر نزدیکی به خورشید است. همواره چه در آسمان صبحگاهی و چه در آسمان شامگاهی پس از ماه و خورشید درخشان ترین جرم آسمان است. اهله زهره به دلیل اینکه سیاره ای زیرین (دورن مدار زمین) و همسایه ای نزدیک به زمین است به سادگی قابل مشاهده است. این سیاره در حالت بدر قابل مشاهده نیست چرا که بسیار نزدیک به خورشید است. از سوی وقتی قرص سیاره کامل می شود و به مقارنه بیرونی نزدیک می شود چنان از زمین دور است که قرص بسیار کوچکی به پهنای 10 تا 12 ثانیه قوس از آن پیداست. اما وقتی به مقارنه درونی نزدیک می شود هلال ان 6 بار بزرگتر از چهره ظاهری سیاره به هنگام بدر است. چنان که گاهی اوقات حتی شکل هلال مانند آن ممکن است با چشم غیر مسلح قابل تشخیص باشد!

زهره در  اواسط آبان ماه به بیشترین کشیدگی خود رسید. در آن هنگام از دید ناظر زمینی نیمی از قرص سیاره تاریک و نیم دیگر آن روشن بود. از آن پس هلال زهره هر شب باریک تر و بزرگ تر شد. قطر قرص ظاهری زهره در نزدیکی مقارنه درونی  با خورشید حدود ۶۰ثانیه قوس است (۶-۵ بار بزرگتر از قطر ظاهری زهره در مقارنه بیرونی) که درست در حد توان تفکیک تجربی چشم انسان است. در نتیجه رصدگران تیزبین در افقی کم غبار و عاری از اشفتگی جوی زیاد و افقی باز  که زهره بلافاصله پس از غروب دیده شود شاید بتوانند هلال زهره را با چشم غیر مسلح تشخیص دهند. بهترین زمان برای این کار پس از غروب روزهای اوایل دی است که زهره بسیار به خورشید و مقارنه درونی خود نزدیک شده است.

 

پس از پیدا کردن زهره سعی کنید در سمتی از قرص زهره که به طرف خورشید است، یک لبه روشن ببینید (شکلی شبیه به یک بومرنگ) یا اینکه سعی کنید از روی شعاع های نوری که در اطراف آن است قسمت روشن را تشخیص دهید چرا که در قسمتی که هلال قرار دارد می بایست شعاع های نوری  بیشتری را ببینید.

شاید فکر کنید که هرچه سیاره به زمین نزدیک تر می شود پرنورتر می شود اما این تصور درستی نیست. بین ۱۵ تا ۲۰ آذر زهره در پرنور ترین حالت خود قرار دارد. در این هنگام قدر آن به حدود  5/4- می رسد. پس از آن کم نورتر اما بزرگتر می شود. اما نورانیت بیش از حد زهره باعث می شود که ما از نور این جرم زیبا سایه ای کم فروغ اما محسوس را رصد کنیم.  برای رصد سایه زهره بهتر است ابتدا یک صفحه روشن را در مقابل مکان زهره در آسمان قرار دهیم و سپس با قرار دادن یک جسم کدر سعی کنیم سایه آن را ببینیم. باید این آزمایش در جایی به دور از نور شهر و زیر آسمان بسیارتاریک و در غیاب نور ماه انجام شود. عاملی که در این هنگام بسیار اهمیت می یابد تشخیص سایه زهره از سایه احتمالی افق است. در این حالت برای چند ثانیه از رسیدن نور زهره به جسم کدر خود داری کنید و سپس مانع را بردارید اگر تغییری را مشاهده کردید مربوط به سایه زهره است و اگر تغییری را مشاهده نکردید مشخص می شود که سایه بر اثر عوامل دیگر به وجود آمده است و باید مکان دیگری را برای رصد انتخاب کنید و یا تجربه خود را در دیدن سایه ها بیشتر کنید. 

 

یکی دیگر از کارهایی که علاقه مندان در این روزها می توانند انجام دهند، رصد سیاره زهره درنور روز است. برای این کار بهتر است ابتدا از زمان غروب خورشید آغاز کنید و هر روز کمی زودتر آن را رصد کنید چرا که در زمان غروب آسمان کمی تیره است و اگر به این روش عمل کنید چشم شما کم کم آمادگی لازم را پیدا می کند. زهره در نور روز به مانند نقطه پرنوری است که بار اول تشخیص دادن آن آسان نیست اما پس از آنکه برای اولین بار زهره را یافتید به آسانی آن را می بینید.

در این میان چند نکته بسیار مهم وجود دارد. به چشم خود فشار نیاورید چرا که نور روز ممکن است به آن صدمه بزند. اگر جسمی که در حال رصد کردن آن هستید زهره باشد باید حداقل ده ثانیه آن را ببینید. مدت های رصد خود را از ده ثایه بیشتر نکنید و پس از هر مرنبه حداقل ۳۰ تا ۴۰ ثانیه به چشم استراحت دهید. پس از اولین رویت زهره سعی کنید با تغییر دادن جای خود مکان آن را در نزدیکی عارضه ای قرار دهید تا در دفعات بعد آن را آسان تر بیابید و به دیگران نشان دهید. سعی کنید ابتدا با دوربین به سراغ زهره بروید و پس از رویت با دوربین به سراغ رویت با چشم بروید. برای اطمینان خورشید را در پشت مانع طبیعی مخفی کنید تا خطر بسیار کم شود. برای رصد آن هوای پاک را انتخاب کنید و در روزهایی که هوا غبار آلود یا آسمان همراه با لایه های نازک ابر است به دنبال زهره نگردید.

 

 

 

 

برگرفته از:

      http://science.nasa.gov

 

 

و اینک ماه میزبان چینی ها ...

بشر از دیرباز چشمان کنجکاو خود را به ماه ، آینه ی درخشان شب ها که نور خورشید خفته را باز می تاباند ، دوخته و همواره آرزوی دسترسی به آن را داشته است...
و سرانجام در سال ۱۹۶۶، آرزوی دیرین سفر به ماه با پرواز مدارگرد روسی LUNA ۱۰ برآورده شد و روسیه برای نخستین بار به ماه رسید. اما این تازه آغاز ماجرا بود . رقابت جدیدی بین دو ابرقدرت بزرگ جهان - ایالت متحده و شوروی سابق - بر سر کاوش ماه شروع شد و به زودی ماه مورد هجوم کاوشگرها ، مدارگردها ، ماه نشین ها و ماه نوردهای مختلف امریکایی و روسی قرار گرفت. تا اینکه در سال ۱۹۶۹ ، Apollo-۱۱ امریکایی بر سطح ماه نشست وآرمسترانگ ، نخستین مسافر زمینی ، بر سطح ماه پا گذاشت. امریکا تنها کشوری است که انسان را به ماه برده و مهم ترین دستاورد بشری در تاریخ پژوهش های ماه را به نام خود ثبت کرده است. در آن سالها که دوران شکوفایی اکتشافات فضایی بود، امریکا و روسیه با مأموریت های خود داده ها و تجربیات گرانبهایی را در مورد ماه ، زمین و سفر های فضایی بدست آوردند.
اما اکنون چین که نخستین مأموریت فضایی سرنشین دار خود را تنها دو سال پیش آغاز کرده و سومین کشوری است که فضانوردانش را با فضاپیماهای خود به مدار زمین برده است نیز وارد میدان شده است و قصد دارد با اجرای پروژه ی Change ماه را فتح کند. ( Change نام یکی از افسانه های باستانی چین است که در آن پری جوان و زیبایی اکسیر جادویی را می نوشد تا به ماه پرواز کند. پری در آنجا می ماند و الهه ی ماه می شود. )

به گفته ی Luan Enjie سرپرست سازمان فضایی ملی چین ، پروژه شامل سه مرحله خواهد بود:
۱) گردش به دور ماه ؛
چین در نظر دارد در دسامبر ۲۰۰۶ کاوشگری به نام Change-۱ و به وزن ۲/۶ تن را به ماه پرتاب کند. Change-۱ پس از اینکه در مدار ماه شروع به گردش کند ، عکس ها و داده های علمی را به زمین می فرستد و حداقل یک سال به دور ماه می چرخد. این پروژه ی ۱۷۰ میلیون دلاری تجهیزات زیر را به همراه دارد :
طیف سنج پرتو های گاما و x ، حسگر میکروموج از راه دور ، دوربین سه بعدی ، دستگاهی که طیف ماه را گزارش کند و همچنین وسیله ای برای اندازه گیری ذرات پرانرژی خورشید و یون های باد خورشیدی.
هدف مأموریت تهیه ی نقشه ی سه بعدی سطح ، اندازه گیری چگالی و ضخامت پوسته ، آنالیز مواد مفید سطحی و تعیین مقدار منابع هلیم-۳ است. ( هلیم-۳ یکی از منابع معدنی ماه است که به فراوانی در خاک آن یافت می شود و می تواند یک سوخت ایمن ، ارزان و غیر آلاینده محسوب شود. دستیابی به هلیم-۳ می تواند هزاران سال سوخت انسان را تأمین کند ! )
در واقع مدارگرد Change با بررسی محیط و سطح ماه کمک می کند تا مکان های مناسب برای فرود بر ماه انتخاب شود.

۲) فرود ماه نورد های بی سرنشین در ۲۰۱۰ یا ۲۰۱۲ ؛
چین یک یا چند ماه نورد می فرستد تا در سطح فرود آیند و به کند و کاو خاک در حوالی مکان فرودشان مشغول شوند و سپس داده های بدست آمده را با پرتو های رادیویی به چین مخابره کنند.

۳) آوردن سنگ و خاک ماه به زمین تا سال ۲۰۲۰ ؛
چین باز هم ماه نوردهایی می فرستد تا این بار به پژوهش در ماه و گردآوری خاک بپردازند و نمونه هایی از خاک و سنگ را به زمین بیاورند تا برای نخستین بار با دست خود انسان آزمایش شوند.
پس از پایان این مراحل چین انسان را نیز به ماه می برد.
اما سفر چینی ها به ماه پایان داستان نیست و چین هنوز هم طرح های بلند پروازانه ای را در سر می پروراند ، طرح هایی همچون ساخت ایستگاه ملی فضایی ، تلسکوپ در ماه ، پایگاه میان سیاره ای، سفر به مریخ و ...
پس روزهای هیجان انگیزی در اکتشافات فضایی در راهند ... !

شاهين ژاپني بر فراز سيارک هدف

مامورين هايابوسا بخش مهمي از ماموريت خود را که فرود بر سطح هدف و نمونه برداري از آن بود با موفقيت انجام داد بدين ترتيب در روزهاي آينده عمليات بازگشت صورت خواهد گرفت

مسعود رفيعي

 


منظومه شمسي ما از يك ستاره به نام خورشيد...نه سياره و قمرهايشان و تعدادي خرده سنگ و سيارك و دنباله دار تشكيل شده است.بيش از ۱۰۰۰۰سيارك در مداري مشخص به دور خورشيد در حال گردشند.بيشتر آنها بين مدار مريخ و مشتري قرار گرفته اند.اولين سيارك در اولين روز هاي قرن ۱۹ كشف گرديد و سرس ناميده شد.همچنين بسياري از سيارك ها در داخل مدار زمين و بيرون از مدار پلوتون به دور خورشيد در حال گردشند.
ما در اين مقاله در رابطه با سيارك Itokawa و ماموريت Hayabusa صحبت خواهيم نمود...سياركي كه جزو سيارك هاي نزديك به زمين با قطري در حدود ۵۰۰ متر به شمار مي آيد.

-چرا اين بار يك سيارك هدف ماست؟
سيارك ها به دليل اينكه تنها بازمانده هاي دست نخورده دوران اوليه پيدايش منظومه خورشيدي ما هستند از اهميت ويژه اي برخوردارند و به جرات مي توان گفت كه فسيل هايي از آن دوران اند.
-شرح ماموريت:
در نهم ماه مه ۲۰۰۳ ميلادي فضاپيماي هايابوسا به وسيله ي يك راكت M-V-۵ به سمت سيارك Itokawa(۱۹۹۸sf۲۶) پرتاب گرديد و در اوايل پاييز سال ۲۰۰۵ به اين سنگ سرگردان رسيد.در خلال سه ماهي كه در مداري حول اين سيارك خواهد گرديد...علاوه بر اينكه نقشه برداري دقيقي را از سطح Itokawa انجام خواهد داد.سر انجام در سال ۲۰۰۷ كپسولي از ذرات سطح سيارك را به سمت زمين خواهد آورد.يكي از جذابيت هاي اين ماموريت موتوري است كه Hayabusa(فضاپيماي اصلي كه در زبان ژاپني به معناي Falcon است)از آن استفاده مي كند.اين موتور كه كارش مانور فضاپيما در مدار حركتش به سمت سيارك است از نيروي رانش گازهاي زنون بهره مي جويد.به اين صورت كه يون هاي عنصر زنون را در يك ميدان مغناطيسي قوي شتابدار كرده و سپس به بيرون هدايت مي كند و اين كار باعث ايجاد يك نيروي محركه در فضاپيما مي شود.اين نوع موتورها به دليل اينكه دوام و عمر بالايي دارند و سوخت كمي مصرف مي كنند براي سفرهاي طولاني بين سياره اي بسيار مناسب اند اما تنها مشكلي كه دارند آن است كه شتاب حركت آنها آرام آرام زياد مي شود و يك دفعه نمي تواند نيروي زيادي وارد كند.

وزن فضاپيما در كل به نيم تن مي رسد و به دليل اينكه شكل سيارك ها يك كره يكنواخت نيست بايد از ابزارهاي تصويربرداري و اپتيكي قوي براي هدايت فضاپيما در حين چرخش به دور سيارك استفاده شود.همچنين براي تشخيص محور چرخش سيارك به دور خود و انحراف محوري و تركيبات سطحي از ليزرها و طيف سنج هاي دقيق پرتوي ايكس و فروسرخ استفاده كرده اند.

در روز ۱۲ نوامبر فضاپيماي Hayabusa از فاصله نزديكي از سطح Itokawaعبور كرد و كاوشگر كوچكش Minerva(Micro/Nano Experimental Robot Vehicle for Asteroid) را رها نمود...در خلال حركت به سمت سيارك اين كاوشگر كوچك اطلاعاتي كه شامل دما و عكس و ... بود به سمت فضاپيماي مادر ارسال نمود.چندي پيش خبر گم شدن Minerva را شنيديم. اين خبر حاكي از آن بود كه سيارك نشين پس از جدا شدن از مادر خود در فضا گم شد و هيچ خبري مبني بر رسيدن سيارك نشين به سطح سيارك دريافت نكرديم.البته لحظاتي بعد از رها شدن...Hayabusa از سايه Minerva بر سطح سيارك تصاويري تهيه كرد.

مهندسان و مديران اين پروژه علت اين واقعه را سرعت فرار بسيار كم cm/s ۲۰ Itokawa مي دانند.
-Hayabusa نمونه ها را چگونه جمع آوري خواهد نمود؟
نسبت نيروي وزن بر سطح ماه ۶/۱ نيروي وزن در زمين است.اما براي يك تكه سنگ سرگردان كوچك در منظومه شمسي همانند Itokawa اين مقدار به ۱۰۰۰۰۰۰/۱ مي رسد كه بسيار اندك است.در نتيجه با ضربه اي توسط يك گلوله مي توان به راحتي مواد سطح را كه پراكنده شده اند جمع آوري نمود.در سال ۲۰۰۷ كپسول حاوي اين مواد به وسيله ي Hayabusa با سرعت km/s ۱۲ به داخل جو زمين فرستاده خواهد شد تا در منطقه اي در جنوب استراليا دريافت شود.

قابل ذکر است ژاپني ها که در اولين تلاش براي فرود آوردن بسته اي بر سطح اين سيارک با مشکل مواجه شده بودند به نقل از منابع ژاپني توانستند در عمليات نمونه برداري موفق شده و در استانه عمليات بازگشت قرار گيرند

سايه ماه ميهمان همسايه ايران

خورشيد گرفتگي فروردين ۸۵ بهترين فرصت براي ايرانيان است تا گرفت کامل خورشيد را در همسايگي خود رصد کنند به همين منظور شاخه آماتوري انجمن نجوم ايران سفري علمي براي رصد اين گرفت در ترکيه ترتيب داده است

شاخه آماتوري انجمن نجوم ايران

براي بسياري از ما خاطره بي نظير گرفت خورشيد در سال ۱۳۷۸ در ايران هنوز در ذهنمان زنده است. کسوف ها به عنوان يکي از جذابترين ژديده هاي نجومي علاوه بر ارزشهاي فراوان علمي که براي دانشمندان دارند براي آماتورها و عموم مردم فرصت کم نظيري را براي توجه به زيباييهاي آسمان پديد مي آورند.

اگر چه اين پديده بسيار زيبا است و معمولا چند بار در هر سال تکرار مي شود اما اگر بخواهيد در محل زندگي خود منتظر آن شويد بايد سالها در انتظار بنشينيد . به همين دليل چکدان علاقمندان کسوف هميشه بسته است و آنه در انتظار فرصتي هستند که به گوشه اي از جهان سفر کنند و ميزبان سايه ماه باشند.

بهترين گرفتي که ايرانيان مي توانند تا سالهاي بعد رصد کنند و براي ديدن آن برنامه ريزي نمايند کسوف فروردين ۱۳۸۵ است که در همسايگي ايران به طور کامل و با مدت زمان دوام بالايي رصد مي شود .

در اين گرفت که در نوار ي از نزديکي ايران گذر مي کند ساکنان خط مرکزي گرفت مي توانند بيش از ۳ دقيقه چهره گرفته خورشيد را ببينند.

با توجه به علاقه عمومي اخترشناسان آماتور ايراني به رصد پديده هاي طبيعي و به ويژه خورشيد گرفتگيهيا که در سالهاي اخير نيز افزايش قابل توجهي داشته است شاخه آماتوري تانجمن نجوم ايران با همکاري گروهي از برگزار کنندگان تورهاي گردشگري ،‌ تور رصد گرفت ۸۵ را برگزار مي کند.

در اين سفر که از ۵ تا ۱۳ فروردين ۸۵ و به طور زميني برگزار مي شود. علاقمندان مي توانند گرفت کاملي با مدت بيش از ۳ دقيقه را در آنتاليايي ترکيه رصد کنند و علاوه بر آن در بازديدهايي از رصدخانه ملي ترکيه و برخي مراکز صنعتي و گردشگري اين کشور شرکت کنند. بازديد از آرامگاه مولانا جلال الدين بلخي در قونيه نيز بخش ديگري از اين برنامه علمي است که با حضور کارشماساني از شاخه آماتوري انجمن نجوم ايران برگزار خواهد شد.

هزينه اين سفر ۳۲۰۰۰۰ تومان و شامل اقامت ، رفت و آمد ،‌ژذيراي کامل و گشتهاي پيش بيني شده است.

علاقمندان مي توانند براي پيش ثبت نام با تلفن ۸۸۹۸۹۵۵۰  (۰۲۱)  دفتر انجمن نجوم ایران تماس حاصل کنند.

Mr.Eclipse نقشه مسير گرفت در ترکيه و محل رصد - نقشه از سايت

 

در جستجوی خمیدگی فضا-زمان

آيا زمين در یک چاله فضا-زمان واقع شده است؟

 

تصور يك تصويرگر از فضا-زمان خميده در اطراف زمين

به زودي جواب را به دست خواهيم آورد: آزمايش فيزيكي مشتركی بين سازمان فضايي آمريكا(ناسا) و دانشگاه استنفورد ، به نام “ گرانش کاو B” (Gravity Probe B) اخيرا به نخستین نتایج رسیده است. اکنون اولين سال جمع آوري اطلاعات این ماهواره در مدار زمين به پايان رسیده است. نتايج‌، كه تجزيه و تحليل آنها يك سال ديگر طول خواهد كشيد ، شكل انحنای فضا-زمان را در نزديكي زمين مشخص خواهد كرد.
زمان و فضا –بر طبق نظريه نسبيت اينشتين –به يكديگر بافته شده اند و ساختار تار و پودي چهاربعدي به نام فضا-زمان را به وجود آورده اند.جرم قابل توجه زمين ، اين ساختار را به شكل يك گودي در مي آورد.مانند شخص سنگيني كه وسط يك تشك بادي نشسته باشد (هر چند که چنین خمیدگیهای فضا-زمان را اغلب در محیط اطراف اجرام بسیار پر جرم تر و فشرده تری مانند سیاهچاله ها، ستاره های نوترونی، و کوتوله های سفید سراغ داریم اما اگر با دقت کافی محیط اطراف اجرام بسیار کم جرم تری مانند زمین را نیز بررسی کنیم خمیدگی فضا-زمان ناشی از جرم زمین را می توانیم بیابیم).
بر طبق نظريه نسبيت عام اينشتين ، حركت اجسام در ساختار تار و پودي فضا-زمان صورت مي گيرد. يعني جسم در حال حركت تابع شكل فضا-زماني است كه در آن واقع شده است. بر اساس اين نظريه، گرانش باعث تغيير شكل ساختار فضا-زمان می شود و در نتيجه حركت جسم نيز بر اثر میدان گرانشی تغيير مي كند. مي توان گفت كه به زبان اینشتین گرانش در اصل حركت اجسام در مسير خمیدگی ساختار فضا-زمان در اطراف جسم پرجرم است. یعنی وقتی زمین ر مداری به دور خورشید در گردش است از دید نسبیتی به دلیل انحنای فضا-زمان اطراف خورشید در این مسیر هدایت می شود.

اگر زمين ثابت بود، ضرورتي براي انجام اين كاوش نبود، ولي از آنجا كه زمين به دور خود حركت دوراني دارد ، اين خمیدگی نيز بايد همراه با زمين بچرخد.زمين با پیچ و تاب دادن ساختار فضا-زمان به دور خود به آرامي آن را به صورت يك ساختار چرخشي ۴ بعدي در مي آورد.اين همان چيزي است كه ماهواره گرانش کاو یا GP-B براي آزمايش آن به فضا فرستاده شده است.
اين آزمايش براساس فكر بسيار ساده اي انجام مي شود: يك ژيروسكوپ (گردش نما) در حال چرخش در مداري در نزديكي زمين قرار مي دهند ، در حالي كه محور چرخش آن به سمت يك ستاره بسيار دور -در نقش يك مرجع ثابت و بدون حركت- نشانه رفته است. بدون وجود نيروهاي خارجي، محور ژيروسكوپ بايد تا ابد به سمت همان ستاره ثابت بماند.ولي چون فضا-زمان در نزديكي زمين خميده است، جهت محور ژيروسكوپ به مرور زمان تغيير مي كند.با اندازه گيري بسیار دقیق تغييرات جهت محور ژيروسكوپ نسبت به ستاره، مي توان ميزان خميدگي فضا-زمان را در نزديكي زمين اندازه گرفت.

يكي از ژيروسكوپ هاي كاملا  كروي در پروژه ماهواره گرانش کاو 

اما در عمل این آزمايش بسيار دشوار است:
۴ ژيروسكوپي كه در GP-B كار گذاشته شده اند، كامل ترين كره هايي هستند كه تا به حال به دست بشر ساخته شده اند.اين كره ها كه هر کدام به اندازه يک توپ پينگ پونگ اند (به قطر حدود ۴ سانتی متر)، از جنس سيليكون و كوارتز هستند. هيچ گاه اختلاف آنها با يك كره كامل بيش از ۴۰ لايه اتمي نيست. اگر ژيروسكوپ ها كاملا كروي نبودند، محور چرخش آنها حتي بدون اثرات نسبيتي ‌، حركت مي كرد.
بر طبق محاسبات فضا-زمان انحنا پيدا كرده در نزديكي زمين باعث مي شود تا محور ژيروسكوپ در طول يك سال به اندازه ي ۰.۰۴۱ ثانيه قوس جابه جا شود. يك ثانيه قوس ۳۶۰۰/۱ يك درجه است. براي اندازه گيري دقيق اين زاويه، GP-B به دقت سنجش فوق العاده ۰.۰۰۰۵ ثانيه قوس نياز دارد.اين عمل مانند آن است كه بخواهيم قطر يك ورق كاغذ را از فاصله ي ۱۵۰ کیلومتری اندازه بگيريم.
محققان GP-B فناوري هاي كاملا جديدي را براي اين اندازه گيري اختراع كرده اند. آنان ماهواره گرانش کاو را کاملا “بدون لرزش” ساخته اند تا در هنگام حركت ماهواره در لايه هاي بالايي جو به ژيروسكوپ ها لرزشي وارد نشود. آنها دريافتند كه چگونه از نفوذ ميدان مغناطيسي زمين به داخل فضاپيما جلوگيري كنند و همچنين دستگاهي را براي اندازه گيري چرخش ژيروسكوپ ، بدون تماس با آن، اختراع كردند.

فرانسيس اوريت ، استاد فيزيك دانشگاه استنفورد و محقق اصلي پروژه GP-B مي گويد: “در جريان انجام آزمايش هيچ حادثه غافلگير كننده اي اتفاق نيفتاده است.” اكنون كه مرحله جمع آوري اطلاعات پايان يافته است ، او مي گويد : “دانشمندان GP-B با اشتياق و علاقه بيشتري به كار خود ادامه مي دهند و كار سخت پيش روي خود را ناديده نمي گيرند.”
در مرحله بعدي آنها بايد اطلاعات گرفته شده را به طور دقيق و كامل بررسي كنند.اوريت توضيح مي دهد كه دانشمندان GP-B اين كار را در سه مرحله انجام مي دهند: در مرحله اول آنان اطلاعات را به صورت روز به روز بررسي مي كنند تا بي نظمي هاي موجود در آنها را بيابند. سپس اطلاعات را به صورت ماه به ماه در مي آورند و در نهايت آنها را به صورت يك مجموعه كامل به دست آمده در طول يك سال، تحليل مي كنند. بدين ترتيب دانشمندان ايرادات موجود در اطلاعات را ، كه از طريق يك روش تجزيه و تحليل ساده نمي توان پيدا كرد، مي يابند.
نهايتا دانشمندان از سراسر دنيا نتايج را به دقت بررسي مي كنند.اوريت مي گويد: “بدين طريق به سخت ترين منتقدان، اجازه شركت در اين پروژه داده مي شود.” اگر GP-B بتواند به طور دقيق چاله فضا-زمانی را كه انتظار مي رود مشخص كند، بدين معني است كه بر اساس باور عمومی فیزیکدانان نظريه اينشتين حقيقت داشته است ولي اگر اين گونه نشود، چه اتفاقي رخ خواهد داد؟ شايد ايرادي در نظريه نسبيت عام اينشتين يافته شود. اختلاف كوچكي كه ظهور انقلابي بزرگ را در فيزيك عصر جديد اعلام خواهد كرد.

برگرفته از:  http://science.nasa.gov

برگزفته از  www.elm4u.com          

 

به پیشنهاد شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران جمعه 4 آذر 84 به عنوان روز فضا، آموزش و نسل آینده نامگذاری شده است و مراسمی در سراسر کشور انجام خواهد شد

آخرين اطلاعت مربوط به هفته فضا:

- در مرلسم هفته فضا و روز فضا،‌آموزش و نسل آينده ،‌مهندس طالب زاده از ساعت ۱۶ عصر در محل رصدخانه زعفرانيه تهران حضور خواهد يافت. رييس سازمان فضايي ايران در اين مراسم به سوالهاي دانش آموزان علاقمند به مسايل فضايي پاسخ خواهد داد.

- سعادت شهر،‌مشهد، يزد،‌رشت و شهرري نيز برنامه هايي با اين محور برگزار خواهند کرد

 

 

همه ساله مراسمی به مدت ۱ هفته با نام هفته جهانی فضا برگزار می شود تا مردم را نسبت ضرورت صنایع فضایی آشنا نماید.این هفته از ۴ اکتبر (۱۲ مهر) که سالگرد پرتاب اسپوتنیک است آغاز می گردد. اما بر مبنای توافقی که کشورهای اسلامی انجام داده اند در سالهایی که این هفته با ماه رمضان تلاقی داشته باشد این هفته در این کشورها از ۱۹ تا ۲۵ نوامبر برگزار خواهد شد.

امسال نیز سازمان فضایی ایران برنامه هایی را برای بزرگداشت هفته فضا در ایران که از تاریخ ۲۸ آبان تا ۴ آذر برگزار می شود اعلام کرد.

در این هفته که امسال به دلیل پرتاب ماهواره سینا-۱ در ایران به شکلی ویژه برگزار خواهد شد گروهها و مراکز تحقیقاتی سعی دارند به ارایه آخرین دست آوردهای خود در این زمینه بپردازند.

مطابق برنامه اعلام شده آژانس فضایی ایران (ایسا) روز شنبه به نام ایراتن و فضا ، ۲۹ آبان به عنوان پژوهش و اکتشافات فضایی با همکاری پژوهشکده هوا فضا ، ۳۰ آبان فضا و هواشناسی ، ۱ آذر پزشکی و فضا ، ۲ آذر سنجش از دور و توسعه پایدار نگاهی به ماهواره سینا-۱ و ۳ آذر به عنوان ماهواره های ایرانی نامگذاری و مراسمی جداگانه ای در آنها برگزار خواهد شد.

اما روز جمعه ۴ آذر به پیشنهاد شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران و به عنوان فضا آموزش و نسل آینده نامگذاری شده است. در این روز از گروههای آماتوری سراسر کشور دعوت شده است تا برنامه هایی عمومی برای آشنایی مردم با دانش فضا و نجوم تدارک ببینند و در برنامه هایی عمومی به اطلاع رسانی و علاقمند کردن مردم به فضا پردازند.

در همین راستا در تهران با هماهگی آزانس فضایی ایران، شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران و رصدخانه زعفرانیه تهران مراسمی از ساعت ۱۰ بامداد روز جمعه تا ساعت ۲۲ همان روز در محل رصد خانه زعفرانیه تهران برگزار خواهد شد

شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران همچنین از کلیه گروههای آماتوری فعال در کشور دعوت می کند تا با تدارک برنامه هایی عمومی به هرچه بهتر برگزار شدن این روز کمک نمایند و گزارشهای خود را جهت درج در گزارش نهایی آژانس فضایی ایران به این شاخه ارسال دارند.

برخی از برنامه هایی که در تهران و با همکاری مسولان و هیات علمی رصدخانه زعفرانیه تهران به انجام خواهد رسید عبارت است از:

• مجموعه اي از سخنرانيهاي 30 دقيقه اي ( با همکاري کادر علمي رصدخانه، دانشگاه خواجه نصير و ساير مراکز علمي در صورت آمادگي (در محل سالن اجتماعات رصدخانه) این برنامه از ساعت 11 آ؛از و تا ساعت 22 ادامه می یابد
• نمايشهاي اسلايد و تصاوير فضايي و نجومي (در بين سخنرانيها) – در محل سالن اجتماعات
• نمايشگاه مدلهاي مقوايي ماهواره ها و سفاين فضايي – محوطه پارک زعفرانيه
• ميز پاسخ به پرسشهاي نجومي و فضايي ميهمانان 3.5 زمان نماي اکتشافات فضايي از اسپوتنيک تا سينا-1
• نمايشگاه پوستر و عکسهاي فضايي در محوطه پارک
• ميز نقاشي کودکان
• ميز ساخت ماکتهاي فضايي
• ميز مقاله نويسي با عنوان آينده بشر در فضا 
• آشنايي با سازمان فضايي ايران ( به شرط در اختيار گذاشتن بولتن هاي معرفي سازمان)
• آشنايي با ادامه تحصيل در رشته هاي وابسته و صنايع فضايي ( از سوي دانشگاه خواجه نصير)
• نمايش فيلم سينمايي آپولو 13 به همراه نقد علمي آن و سمينار مخاطرات سفرهاي فضايي سرنشين دار
• کارگاه جستجوي دنباله دارها با کمک تصاوير به روز ماهواره تحقيقاتي SOHO
• رصد خورشيد در طول روز
• رصد سيارات مريخ و زهره و ماهواره هاي درخشاني که در آن شب از فراز تهران عبور خواهند داشت
• کارگاه ساخت موشکهاي مدل ( با همکاري دبیرستان فرزانگان)
• غرفه بدفهمي هاي عصر فضا ( نقد مساله بشقابهاي پرنده، نقد شبهه در سفر انسان به ماه و ...)
• اجراي جشن روز فضا در سالن در پايان مراسم
• نمایش مستندهای علمی مربوط به فضا
• غرفه معرفی ماهواره KEO و میز نگارش نامه به طرح

حضور در این برنامه برای همه شهروندان آزاد بوده و رصدخانه زعفرانیه تهران واقع در خیابان سرلشکر فلاحی ( زعفرانیه) – پارک کودک میزبان علاقمندان خواهد بود.

گروههای دیگر می توانند برنامه های خود برای این روز را جهت انتشار در سایت نجوم از طریق پست الکترونیک و یا فاکس ارسال دارند.

Radiation Resistant Computers

11.18.2005

Researchers are developing advanced computers that can think clearly even when they're bombarded by space radiation. + Play Audio | + Download Audio | + Historia en Español | + Email to a friend | + Join mailing list November 18, 2005: When your computer behaves erratically, mauls your data, or just "crashes" completely, it can be frustrating. But for an astronaut trusting a computer to run navigation and life-support systems, computer glitches could be fatal. Unfortunately, the radiation that pervades space can trigger such glitches. When high-speed particles, such as cosmic rays, collide with the microscopic circuitry of computer chips, they can cause chips to make errors. If those errors send the spacecraft flying off in the wrong direction or disrupt the life-support system, it could be bad news. Right: The humans inside this spacecraft aren't the only ones who need protection from space radiation; their computers do, too. [More] To ensure safety, most space missions use radiation hardened computer chips. "Rad-hard" chips are unlike ordinary chips in many ways. For example, they contain extra transistors that take more energy to switch on and off. Cosmic rays can't trigger them so easily. Rad-hard chips continue to do accurate calculations when ordinary chips might "glitch." NASA relies almost exclusively on these extra-durable chips to make computers space-worthy. But these custom-made chips have some downsides: They're expensive, power hungry, and slow -- as much as 10 times slower than an equivalent CPU in a modern consumer desktop PC. With NASA sending people back to the moon and on to Mars--see the Vision for Space Exploration--mission planners would love to give their spacecraft more computing horsepower. Sign up for EXPRESS SCIENCE NEWS delivery Having more computing power onboard would help spacecraft conserve one of their most limited resources: bandwidth. The bandwidth available for beaming data back to Earth is often a bottleneck, with transmission speeds even slower than old dial-up modems. If the reams of raw data gathered by the spacecraft's sensors could be "crunched" onboard, scientists could beam back just the results, which would take much less bandwidth. On the surface of the moon or Mars, explorers could use fast computers to analyze their data right after collecting it, quickly identifying areas of high scientific interest and perhaps gathering more data before a fleeting opportunity passes. Rovers would benefit, too, from the extra intelligence of modern CPUs. Using the same inexpensive, powerful Pentium and PowerPC chips found in consumer PCs would help tremendously, but to do so, the problem of radiation-induced errors must be solved. This is where a NASA project called Environmentally Adaptive Fault-Tolerant Computing (EAFTC) comes in. Researchers working on the project are experimenting with ways to use consumer CPUs in space missions. They're particularly interested in "single event upsets," the most common kind of glitches caused by single particles of radiation barreling into chips. Left: Space radiation hits a computer chip, an artist's concept. Credit: ESA. Team member Raphael Some of JPL explains: "One way to use faster, consumer CPUs in space is simply to have three times as many CPUs as you need: The three CPUs perform the same calculation and vote on the result. If one of the CPUs makes a radiation-induced error, the other two will still agree, thus winning the vote and giving the correct result." This works, but often it's overkill, wasting precious electricity and computing power to triple-check calculations that aren't critical. "To do this smarter and more efficiently, we're developing software that weighs the importance of a calculation," continues Some. "If it's very important, like navigation, all three CPUs must vote. If it's less important, like measuring the chemical makeup of a rock, only one or two CPUs might be involved." This is just one of dozens of error-correction techniques that EAFTC pulls together into a single package. The result is much better efficiency: Without the EAFTC software, a computer based on consumer CPUs needs 100-200% redundancy to protect against radiation-caused errors. (100% redundancy means 2 CPUs; 200% means 3 CPUs.) With EAFTC, only 15-20% redundancy is needed for the same degree of protection. All of that saved CPU time can be used productively instead. Right: EAFTC computers in a space-ready flight chassis. Credit: NASA/Honeywell. "EAFTC is not going to replace rad-hard CPUs," cautions Some. "Some tasks, such as life support, are so important we'll always want radiation hardened chips to run them." But, in due course, EAFTC algorithms might take some of the data-processing load off those chips, making vastly greater computer power available to future missions. EAFTC's first test will be onboard a satellite called Space Technology 8 (ST-8). Part of NASA's New Millennium Program, ST-8 will flight-test new, experimental space technologies such as EAFTC, making it possible to use them in future missions with greater confidence. The satellite, scheduled for a 2009 launch, will skim the Van Allen radiation belts during each of its elliptical orbits, testing EAFTC in this high-radiation environment similar to deep space. If all goes well, space probes venturing across the solar system may soon be using the exact same chips found in your desktop PC -- just without the glitches. SEND THIS STORY TO A FRIEND

Mars-bound craft tweaks course, passes halfway point
NASA/JPL NEWS RELEASE
Posted: November 18, 2005

NASA's Mars Reconnaissance Orbiter successfully fired six engines for about 20 seconds today to adjust its flight path in advance of its March 10, 2006, arrival at the red planet.

An artist's concept shows Mars Reconnaissance Orbiter cruising to Mars. Credit: NASA/JPL

Since its Aug. 12 launch, the multipurpose spacecraft has covered about 60 percent of the distance for its trip from Earth to Mars. It will fly about 40-million kilometers (25-million miles) farther before it enters orbit around Mars. It will spend half a year gradually adjusting the shape of its orbit, then begin its science phase. During that phase, it will return more data about Mars than all previous missions combined. The spacecraft has already set a record transmission rate for an interplanetary mission, successfully returning data at 6 megabits per second, fast enough to fill a CD-ROM every 16 minutes.

"Today's maneuver mainly increases the speed to bring us to the target point at just the right moment," said Tung-hanYou, chief of the Mars Reconnaissance Orbiter navigation team at NASA's Jet Propulsion Laboratory, Pasadena, Calif. The intended nudge in velocity is 75 centimeters per second (less than 2 miles per hour). The spacecraft's speed relative to the sun is about 27 kilometers per second (61,000 miles per hour).

Four opportunities for course adjustments were planned into the schedule before launch. Today's, the second, used only the trajectory-correction engines. Each engine produces about 18 newtons (4 pounds) of thrust. The first course adjustment, on Aug. 27, doubled as a test of the six main engines, which produce nearly eight times as much thrust. Those main engines will have the big job of slowing the spacecraft enough to be captured into orbit when it reaches Mars. The next scheduled trajectory adjustment, on Feb. 1, 2006, and another one 10 days before arrival will be used, if necessary, for fine tuning, said JPL's Allen Halsell, the mission's deputy navigation chief.

The Mars Reconnaissance Orbiter mission will examine Mars in unprecedented detail from low orbit. Its instrument payload will study water distribution -- including ice, vapor or liquid -- as well as geologic features and minerals. The orbiter will also support future missions to Mars by examining potential landing sites and by providing a high-data-rate relay for communications back to Earth.

The mission is managed by JPL, a division of the California Institute of Technology, Pasadena, for the NASA Science Mission Directorate. Lockheed Martin Space Systems, Denver, is the prime contractor for the project and built the spacecraft

بارش شهابی ثوری اين شب ها میهمان آسمان است

حتما تا به حال اسم چند بارش شهابی مهم سال به گوشتان خورده است. اگر این نام ها را مرور کنید احتمالا نام بارش شهابی ثوری بین آنها نخواهد بود. بارش شهابی ثوری بیشتر سال ها یک بارش بسیار ضعیف است به طوری که در هر ساعت ۵ تا ۱۰ شهاب کم نور دارد. اما گویی امسال این طور نیست.

نور درخشان پشت ابرها آذرگویی است که چند روز پیش از آسمان آلمان گذشت.

منبع بارش های شهابی معمولا ذرات به جا مانده از دنباله دار ها هستند و هنگامی که زمین از درون این ذرات عبور می کند، این ذرات بر روی زمین سقوط می کنند و بدین ترتیب با ورود آنها به جو و سوختن آنها بارش شهابی به وجود می آید. به دلیل اثر پرسپکتیو هنگامی که به حرکت شهاب ها می نگریم احساس می کنیم که گویی همه این شهاب ها از یک نقطه در آسمان شروع به حرکت کرده اند. در واقع با ادامه دادن مسیر حرکت شهاب ها در آسمان و البته در خلاف جهت حرکت مشاهده می کنیم که این خطوط همدیگر را در یک نقطه قطع می کنند و به این نقطه کانون بارش می گوییم. حال به دلیل اینکه در مورد بارش شهابی ثوری این نقطه در صورت فلکی ثور قرار دارد به آن بارش شهابی ثوری می گوییم.

هرساله در دوهفته میانه آبان ماه زمین از میان توده از غبار که به وسیله دنباله دار ۲P/Encke به وجود آمده است، عبور می کند. عبور زمین از میان این ذرات ریز باعث می شود تا آنها با سرعتی بیش از ۱۰۰۰۰۰ کیلومتر در ساعت در جو زمین بسوزند. شاید اولین سوالی که در اینجا مطرح می شود این است که این ذرات چرا با وجود اندازه کوچک خود (در حد و اندازه های ذرات غبار) می توانند به شهابی درخشان تبدیل شوند؟ پاسخ این سوال همان سرعت سرسام آور این اجسام است.

اما امسال وضعیت به گونه دیگری است. طبق گزارش‌های رصدی بارش ثوری امسال با تعدادی آتشگوی نیز همراه بوده است. آتشگوی هایی که چون ماه بدر می درخشیده اند و پس از ظهورشان در آسمان دود از خود به جای گذاشته اند. دلیل این امر این است که امسال علاوه بر توده غباری که هرساله با زمین ملاقات می کند تعدادی شهاب واره های سنگی نیز به آن اضافه شده اند که دلیل اصلی این آتشگوی ها هستند. این شهابواره ها به اندازه یک سنگ ریزه هستند و طبیعتا نباید بتوانند آتشگوی بسازند اما سرعت بسیار زیادی دارند.

به کجا باید نگاه کنیم؟

همانگونه که گفته شد، کانون این بارش شهابی صورت فلکی ثور است. بیشترین تعداد این شبها در فاصله ۳۰ تا ۴۰ درجه ای از کانون این بارش شهابی قابل رصد هستند. اما به طور کلی از زمانی که صورت فلکی ثور در محل رصد شما طلوع می کند تا زمانی که هنگام غروب آن فرا می رسد امکان ظهور آتشگوی ها وجود دارد.

این نکته را به یاد داشته باشید که اوج بارش شهابی ثوری بر خلاف بارش هایی مثل اسدی یک یا دو هفته به طول می انجامد و در طول این مدت نمی توان اوج خاصی را برای آن مشخص کرد.

در پایان می توان گفت بارش شهابی ثوری امسال فرصتی استثنایی است و در این شبها شهاب های آن می توانند زینت بخش عکس های شما باشند. همچنین می توانید گزارش های رصدی خود را برای مراجه رصدی چون IMO بفرستید.

منابع: IMO و NASA

شهاب درياچه برشنه

روزهای پايانی آبان برای شهاب های بارش اسدی اند. پيش بينی شده که بامداد 30 ام آبان به وقت ايران، زمين از يک توده به جای مانده از سال 1167 برخورد می کند، با اين وجود بارش امسال چندان پررونق نخواهد بود. 22 آذر روز اوج بارش شهابی جوزايی است که انتظار می رود نمايش جالب تری اجرا کنند. سرعت سمت الرأسی بارش به 120 شهاب بر ساعت خواهد رسيد. اما ماه هم تا صبحدم مزاحم ديدن بسياری از شهاب های کم نور می شود. در بخش آسمان در اين ماه شماره 152 نجوم اطلاعات بيشتری پيدا می کنيد.

عکس از احمد کريمي